Wspomnieni w strugach deszczu

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

Elblążanie wspominali dziś w ulewnym deszczu ofiary i wydarzenia tzw. "Sprawy Elbląskiej". Uroczystości na skwerze i pod obeliskiem rozpoczęły się punktualnie o godz. 12.00.

Do zebranych zwrócił się Witold Wróblewski prezydent Elbląga:

- Przywołujemy dziś wydarzenia sprzed 69. lat i wspominamy ofiary stalinowskich represji, które w lipcu 1949 roku dosięgnęły także społeczność Elbląga. W mieście trwała wówczas odbudowa po zniszczeniach wojennych i przybywali tu z różnych stron Polacy doświadczeni II wojną światową.

- Sztandarowym miejscem tej odbudowy były Zakłady Mechaniczne, które przygotowywały się do rozpoczęcia wielkiej produkcji przemysłowej. Wtedy właśnie, w nocy z 16 na 17 lipca 1949 roku, wybuchł pożar w odbudowanej już hali produkcyjnej nr 20. Próby zbadania przyczyn tego pożaru były pretekstem do zapoczątkowania przez władze komunistyczne represji, brutalnych przesłuchań i kar więzienia. Cała akcja propagandowa, sądowa i prześladowcza zyskała z czasem miano „Sprawy Elbląskiej”. Ucierpieli zarówno pracownicy Zakładów Mechanicznych, ich rodziny, jak również osoby nie związane z największym elbląskim zakładem. Pod zarzutem sabotażu aresztowano ponad 100 osób, w różny sposób prześladowano około tysiąca mieszkańców. Władze i propaganda wykorzystały także pożar do napiętnowania polskich reemigrantów z Francji, starając się wskazywać na ich winę. Przypadkowe osoby, które mogły zostać wtedy aresztowane sprawiły, że w mieście zapanował wówczas powszechny strach o rodziny, najbliższych i przyjaciół. Sprawa Elbląska kończyła się wysokimi wyrokami, zapadały także wyroki skazujące na karę śmierci, które nie zostały jednak wykonane. Osoby skazane uniewinniono dopiero w 1956 roku po długim już czasie więziennej odsiadki.

- Pragnę oddać dziś hołd wszystkim ofiarom „Sprawy Elbląskiej”. Nasza społeczność pamięta o tamtych wydarzeniach, które są gorzką lekcją funkcjonowania systemu stalinowskiego. Jednocześnie dziękuję wszystkim, którzy dziś zebrali się w tym miejscu, aby pochylić się z zadumą nad trudnym losem elblążan końca lat czterdziestych XX wieku.

Marek Pruszak przewodniczący Rady Miejskiej wspominając ofiary represji Sprawy Elbląskiej podkreslił, że choć nie  wykonano żadnego wyroku kary śmierci, to część ofiar wychodząć później z więzienia szybko umierała z uwagi na trudy procesu i samej odsiadki, a ich rodziny musiały żyć z piętnem "szpiega".

W uroczystości uczestniczyła m.in. Grażyna Wosińska, autorka książki opisującej wydarzenia Sprawy Elbląskiej oraz dr Daniel Czerwiński z gdańskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, autor wielu publikacji m.in. "Mapa terroru" i "Pierwsza dekada", w których sporo miejsca poświęcał Elblągowi w czasach stalinowskich.

Posterunek honorowy wystawili elbląscy żołnierze. Po przemówieniach odbyła się ceremonia składnia kwiatów pod obeliskiem. Wiązanki kwiatów złożyli m.in. senator RP Jerzy Wcisła, w imieniu władz samorządowych miasta Witold Wróblewski prezydent Elbląga oraz Marek Pruszak przewodniczący Rady Miejskiej, przedstawiciele służb mundurowych i wojska, radni Rady Miejskiej, środowiska kombatanckie.

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej

upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej - upamiętnienie ofiar Sprawy Elbląskiej